EVNNPC 57 năm: Dòng điện nối những chặng đường phát triển

57 năm xây dựng và phát triển, Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC) đã đi qua một hành trình gắn chặt với những bước chuyển mình của miền Bắc và đất nước: từ những năm tháng giữ dòng điện giữa bom đạn chiến tranh, khôi phục hệ thống điện sau những mất mát, đưa điện về nông thôn, miền núi, biên giới, hải đảo đến xây dựng một hệ thống điện quy mô lớn phục vụ các trung tâm công nghiệp và những địa bàn tăng trưởng năng động.

Mỗi giai đoạn đặt ra một yêu cầu khác nhau. Nếu những năm tháng chiến tranh, nhiệm vụ của người thợ điện là giữ từng nhà máy, từng đường dây, từng dòng điện giữa mưa bom, bão đạn, thì trong thời kỳ đổi mới, đó là đưa điện đến những vùng đất còn gian khó, mở rộng không gian điện khí hóa. Còn hôm nay, khi đất nước bước vào một giai đoạn phát triển mới với yêu cầu tăng trưởng cao, nhiệm vụ ấy được nối dài bằng yêu cầu phải chuẩn bị một hệ thống điện đủ mạnh, đủ tin cậy, đủ thông minh để đồng hành cùng những động lực tăng trưởng mới.

Trong hành trình đó, dòng điện không chỉ đi cùng sự phát triển. Ở nhiều thời điểm, dòng điện phải đi trước một bước, mở đường cho sản xuất, kết nối các vùng đất, tạo nền tảng cho những trung tâm công nghiệp mới và góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Ngày 6/10/1969, Công ty Điện lực được thành lập trong bối cảnh cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước đang diễn ra ác liệt. Hệ thống điện miền Bắc khi ấy còn nhỏ bé, cơ sở vật chất thiếu thốn, nhiều nhà máy điện, trạm biến áp và đường dây trở thành mục tiêu đánh phá. Trong những năm chiến tranh, các cơ sở của Công ty Điện lực phải đối mặt với 1.634 trận oanh kích; 123 cán bộ, công nhân viên đã hy sinh để giữ vững dòng điện cho Tổ quốc.

Đó là những năm người thợ điện vừa sản xuất, vừa chiến đấu; vừa khôi phục nhà máy, dựng lại cột, nối lại đường dây sau những trận bom, vừa bảo đảm dòng điện không ngừng phục vụ sản xuất và chiến đấu. Nhiều công trình điện quan trọng như Nhà máy điện Vinh, Thượng Lý, Uông Bí, Yên Phụ, Thác Bà, Hàm Rồng... từng là mục tiêu đánh phá ác liệt. Trong hoàn cảnh ấy, giữ cho dòng điện vận hành không chỉ là nhiệm vụ sản xuất mà còn là trách nhiệm đối với hậu phương lớn miền Bắc, với các cơ sở sản xuất, quốc phòng và đời sống nhân dân.

Mỗi cột điện được dựng lại, mỗi kilomet đường dây được khôi phục sau bom đạn khi ấy đều mang theo ý chí của những người không cho phép dòng điện tắt. Phía sau ánh sáng trong các nhà máy, công trường, bệnh viện và những khu dân cư là sự bền gan của những người thợ đã đặt nhiệm vụ giữ điện lên trên những hiểm nguy của chính mình.

Sau ngày đất nước thống nhất năm 1975, những người làm điện lại bước vào một mặt trận mới: khắc phục hậu quả chiến tranh, khôi phục sản xuất và xây dựng lại hệ thống điện. Trong khi củng cố lưới điện miền Bắc, Công ty Điện lực còn san sẻ cán bộ lãnh đạo, công nhân lành nghề vào tiếp quản các cơ sở điện lực ở miền Nam.

Năm 1979, chiến tranh biên giới tiếp tục gây thiệt hại nặng cho hệ thống điện tại các tỉnh biên giới phía Bắc; Nhà máy điện Lạng Sơn và Lào Cai bị phá hủy hoàn toàn, nhiều công trình điện bị hư hỏng. Một lần nữa, những người thợ điện lại bám địa bàn, khôi phục nguồn và lưới, duy trì dòng điện phục vụ sản xuất, quốc phòng và đời sống nhân dân. Trong những hoàn cảnh khác nhau, từ chiến tranh đến thời bình, từ khắc phục hậu quả đến kiến thiết, một truyền thống vẫn được tiếp nối: ở đâu cần điện, ở đó có người thợ điện tìm cách đưa điện đến.

Khi đất nước bước vào thời kỳ đổi mới và phát triển, nhiệm vụ của Điện lực miền Bắc cũng chuyển dần từ khôi phục sang mở rộng. Lưới điện đi xa hơn, đến những vùng nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo. Giai đoạn 2010-2014 đánh dấu bước chuyển lớn khi EVNNPC tiếp nhận lưới điện hạ áp nông thôn, trực tiếp bán điện tới hộ dân và tiếp tục đầu tư cho những địa bàn khó khăn. Dòng điện lưới quốc gia cũng vươn ra Vân Đồn, Cô Tô, Bạch Long Vỹ và Cát Hải.

Đằng sau những tỷ lệ điện khí hóa là sự thay đổi cụ thể trong đời sống của từng vùng đất. Điện đến với bản làng không chỉ mang theo ánh sáng, mà mở thêm điều kiện cho sản xuất, học tập, chăm sóc sức khỏe và tiếp cận các dịch vụ hiện đại; điện ra đảo đồng thời tạo thêm nền tảng cho phát triển kinh tế biển, đời sống dân cư và bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Năm 2025, thực hiện nhiệm vụ xóa các “vùng lõm điện – lõm sóng”, EVNNPC triển khai tại 110 điểm thuộc 7 tỉnh miền Bắc, với 11 dự án và sự tham gia của 7 công ty điện lực. Ở nhiều nơi, địa hình hiểm trở, giao thông khó khăn, cán bộ, công nhân phải vượt núi, băng rừng, lội suối, vận chuyển vật tư vào hiện trường; tại những khu vực chưa thể kéo điện lưới ngay, các giải pháp cấp điện tại chỗ bằng máy phát kết hợp hệ thống pin lưu trữ được triển khai. Đến ngày 15/12/2025, toàn bộ 110/110 thôn, bản trong chương trình cơ bản đã có điện; 46 trạm BTS được cấp điện ổn định, góp phần đồng thời thu hẹp những “vùng lõm” về viễn thông.

Nhân viên Điện lực khẩn trương khắc phục hậu quả bão lũ, nỗ lực khôi phục cung cấp điện tại khu vực bị ảnh hưởng.

Hành trình giữ dòng điện cũng chưa bao giờ chỉ diễn ra trong những điều kiện thuận lợi. Trên địa bàn rộng, thường xuyên chịu ảnh hưởng của bão, lũ, sạt lở và nhiều hình thái thiên tai cực đoan, bảo đảm điện còn là những cuộc chạy đua với thời gian sau mỗi đợt thiên tai. Những người thợ điện có mặt tại các khu vực bị ảnh hưởng, vượt địa hình chia cắt, dựng lại cột, nối lại đường dây và khôi phục cấp điện khi điều kiện an toàn cho phép.

Nhân viên Điện lực kiểm tra, vận hành lưới điện trong điều kiện băng tuyết, giá rét khắc nghiệt tại vùng núi phía Bắc.

Nội dung chi tiếtNếu trong chiến tranh, nhiệm vụ là giữ dòng điện giữa bom đạn, thì trong thời bình, tinh thần ấy tiếp tục được thể hiện qua trách nhiệm bảo đảm điện trước những thử thách của thiên tai và cuộc sống. Những cung đường lên vùng cao, những tuyến đường dây giữa núi rừng, những địa bàn ven biển, hải đảo hay những khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề bởi bão lũ đều trở thành những nơi ghi dấu bước chân của người thợ điện.

Và khi bài toán đưa điện đến các địa bàn ngày càng được giải quyết, một yêu cầu khác lại hiện rõ: không chỉ có điện, mà hệ thống điện phải đủ mạnh, đủ tin cậy để đáp ứng một miền Bắc đang tăng trưởng nhanh.

Miền Bắc đang bước vào giai đoạn nhu cầu điện tăng nhanh cùng với sự mở rộng của các khu công nghiệp, đô thị và những trung tâm sản xuất mới. Điện vì thế không chỉ là một dịch vụ thiết yếu mà ngày càng trở thành một cấu phần quan trọng của hạ tầng phát triển.

Yêu cầu ấy càng trở nên cấp thiết trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu tăng trưởng hai con số. Nghị quyết số 70-NQ/TW ngày 20/8/2025 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 xác định bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia là nền tảng, tiền đề quan trọng để phát triển đất nước; phát triển năng lượng được ưu tiên cao nhất để đáp ứng yêu cầu tăng trưởng liên tục trên 10% trong giai đoạn tới. Nghị quyết cũng đặt yêu cầu xây dựng hạ tầng năng lượng đồng bộ, hiện đại, thông minh và phát triển lưới truyền tải, phân phối điện theo hướng hiện đại, thông minh.

Tinh thần đó tiếp tục được cụ thể hóa trong điều hành của Chính phủ. Ngày 27/6/2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 168/NQ-CP về cập nhật kịch bản tăng trưởng và các giải pháp trọng tâm trong những quý còn lại của năm, phấn đấu mục tiêu tăng trưởng năm 2026 từ 10% trở lên; cùng ngày, Nghị quyết số 169/NQ-CP đặt mục tiêu tăng trưởng cho các địa phương năm 2026 và giai đoạn 2026-2030.

Trong bức tranh ấy, ngành điện không đứng ngoài câu chuyện tăng trưởng. Với EVNNPC, yêu cầu đồng hành cùng đất nước và các địa phương được cụ thể hóa trước hết bằng năng lực bảo đảm điện cho sản xuất, kinh doanh và đời sống; đồng thời phải chủ động chuẩn bị hạ tầng để những dự án, những khu công nghiệp, những trung tâm sản xuất mới không bị giới hạn bởi năng lực cung cấp điện.

EVNNPC bảo đảm cung cấp điện an toàn, ổn định phục vụ sản xuất tại các khu công nghiệp.

Với EVNNPC, yêu cầu ấy hiện hữu trực tiếp trên hệ thống điện miền Bắc – khu vực đang tập trung nhiều trung tâm công nghiệp, sản xuất và những cực tăng trưởng mới. Trong 9 tháng đầu năm 2026, điện thương phẩm của EVNNPC đạt 89,31 tỷ kWh, tăng 11,49% so với cùng kỳ. Phụ tải tăng nhanh trong khi tại một số thời điểm, nhiều đường dây và máy biến áp 110kV phải vận hành ở mức tải cao. Một khu công nghiệp, một nhà máy hay một dự án lớn có thể làm nhu cầu điện tại một khu vực tăng nhanh, nhưng để bổ sung một công trình điện lại cần thời gian cho quy hoạch, chuẩn bị đầu tư, giải phóng mặt bằng, xây dựng và đóng điện.

Sản lượng điện nhận trong 9 tháng đạt 91,14 tỷ kWh, tăng 11,25%. Công suất cực đại năm 2026 đạt 21.142 MW vào lúc 22h30 ngày 24/6, tăng 11,4%. Dự báo năm 2027, công suất cực đại có thể đạt 23.500-23.800 MW, tăng khoảng 12-12,5%. Riêng phụ tải đăng ký mới khoảng 11.200 MW cho thời gian còn lại của năm 2026 và giai đoạn 2027-2030 cho thấy áp lực đầu tư, phát triển nguồn và lưới điện tiếp tục rất lớn.

Khoảng cách giữa tốc độ hình thành nhu cầu và thời gian cần thiết để tăng năng lực lưới điện vì thế trở thành một trong những bài toán lớn của EVNNPC. Với những địa bàn đang thu hút công nghiệp chế biến, chế tạo, điện tử, công nghệ cao và các dự án quy mô lớn, hạ tầng điện không thể chỉ được bổ sung sau khi nhu cầu đã xuất hiện. Một trạm biến áp hoàn thành đúng thời điểm có thể giải tỏa công suất cho cả khu vực; một tuyến đường dây được đưa vào vận hành có thể tạo thêm dư địa tiếp nhận những phụ tải mới.

Chính từ yêu cầu đó, đầu tư lưới điện được đẩy mạnh với quy mô ngày càng lớn. Trong hai năm 2024-2025, EVNNPC đã đóng điện 178 công trình lưới điện 220kV và 110kV; bổ sung hơn 1.137 km đường dây 110kV, tăng thêm 5.637 MVA công suất trạm biến áp 110kV và đưa vào vận hành một trạm biến áp 220kV công suất 500 MVA.

Các đại biểu thực hiện nghi thức triển khai thi công xây dựng Dự án Trạm biến áp (TBA) 220kV Phú Bình 2, ĐZ 220kV Phú Bình 2 rẽ Thái Nguyên - Bắc Giang và các dự án 110kV trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên.

Bước sang năm 2026, hàng loạt công trình tiếp tục được triển khai để nâng cao năng lực hệ thống. Riêng trong 9 tháng đầu năm, EVNNPC đã khởi công 47 dự án lưới điện 110kV và đóng điện 45 dự án. Nhưng yêu cầu “đi trước một bước” không chỉ được đo bằng số lượng đường dây hay trạm biến áp. Quan trọng hơn là khả năng dự báo nhu cầu, nhận diện sớm các khu vực có nguy cơ quá tải, lựa chọn đúng danh mục đầu tư và phối hợp với các địa phương để tháo gỡ những điểm nghẽn về quy hoạch, mặt bằng và thủ tục.

Các đại biểu thực hiện nghi thức triển khai thi công hai dự án Đường dây và Trạm biến áp 110kV Yên Bình 9 và Yên Bình 10

Trong bối cảnh các tỉnh, thành phố miền Bắc cùng hướng tới những mục tiêu tăng trưởng cao hơn, EVNNPC cũng đặt yêu cầu chủ động nắm bắt nhu cầu phụ tải, định hướng phát triển nguồn và lưới điện, kịp thời chuẩn bị hạ tầng điện cho sản xuất, kinh doanh và thu hút đầu tư. Đó là một sự chuyển dịch đáng chú ý trong vai trò của ngành điện: từ đáp ứng nhu cầu đã hình thành sang chuẩn bị năng lực cho nhu cầu của tương lai, để điện không trở thành điểm nghẽn trên hành trình phát triển của miền Bắc.

Đồng hành với đất nước trong một giai đoạn tăng trưởng mới vì thế không chỉ là cung cấp đủ điện cho hôm nay. Đó còn là khả năng nhìn trước một bước, đầu tư trước một bước và chuẩn bị năng lực trước khi nhu cầu trở thành áp lực. Mỗi công trình điện được hoàn thành, mỗi kilomet đường dây được đưa vào vận hành, mỗi trạm biến áp được nâng công suất đều góp thêm một phần năng lực vào nền tảng hạ tầng phục vụ tăng trưởng.

Một hệ thống điện ngày càng lớn không thể được quản lý bằng những phương thức cũ. Khi lưới điện trải rộng trên 17 tỉnh, thành phố, phụ tải tiếp tục tăng và yêu cầu về chất lượng cung cấp điện ngày càng cao, công nghệ đang trở thành một phần trực tiếp trong năng lực vận hành của EVNNPC.

Nhân viên Điện lực EVNNPC điều khiển thiết bị UAV ngoài hiện trường

Các trung tâm điều khiển xa, trạm biến áp 110kV không người trực, hệ thống DMS/DAS, công nghệ sửa chữa điện Hotline, UAV, camera nhiệt và nhiều thiết bị kiểm tra hiện đại đang giúp việc quản lý lưới điện chuyển dần từ thao tác trực tiếp sang giám sát, điều khiển và xử lý từ xa. Trên nền tảng đó, EVNNPC tiếp tục ứng dụng GIS, xây dựng kho dữ liệu tập trung, tăng cường tự động hóa, số hóa và từng bước ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong các hoạt động phù hợp. Giá trị của công nghệ không chỉ nằm ở việc thực hiện công việc nhanh hơn, mà ở khả năng giúp hệ thống được theo dõi sát hơn, nhận diện nguy cơ sớm hơn và vận hành hiệu quả hơn.

Việc đầu tư hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS) cũng mở ra thêm một hướng đi mới trong vận hành hệ thống điện. Tổng công suất BESS dự kiến đạt 530 MW/1.060 MWh. Giai đoạn 1 có quy mô 305 MW/610 MWh tại 47 trạm biến áp 110kV thuộc 8 tỉnh. Đến ngày 1/10/2026, giai đoạn 1 đã đóng điện 24/47 trạm.

Hệ thống pin lưu trữ năng lượng (BESS) tại Bắc Ninh góp phần tăng khả năng điều tiết, hỗ trợ lưới điện trong những thời điểm phụ tải tăng cao

Sự thay đổi ấy cũng diễn ra trong cách ngành điện phục vụ khách hàng. Nhiều dịch vụ điện đã được đưa lên môi trường số, giao dịch điện tử ngày càng thay thế các thủ tục trực tiếp; App EVN CSKH mở rộng thêm một kênh để khách hàng tiếp cận thông tin, thực hiện yêu cầu và tương tác với ngành điện. Chuyển đổi số vì thế không chỉ nằm phía sau hệ thống vận hành mà ngày càng hiện diện trong chính trải nghiệm của khách hàng.

Nhân viên Điện lực hướng dẫn khách hàng cài đặt ứng dụng EVN CSKH, tiếp cận các dịch vụ điện trực tuyến và Tổng đài Chăm sóc khách hàng 1558

Công nghệ đồng thời tạo nền tảng cho quá trình đổi mới tổ chức và phương thức quản trị. Sau quá trình sắp xếp, tinh gọn các đơn vị, quy mô lưới điện, sản lượng điện và số lượng khách hàng vẫn tiếp tục tăng. Số đơn vị cấp Tổng công ty giảm từ 29 xuống còn 18; số phòng, ban tại các Công ty Điện lực giảm từ 363 xuống 226, tương ứng giảm 37,7... Những thay đổi đó đặt ra yêu cầu cao hơn về chuẩn hóa quy trình, liên thông dữ liệu, nâng cao năng suất lao động và chuyển từ quản trị dựa nhiều vào kinh nghiệm sang quản trị dựa ngày càng nhiều hơn trên dữ liệu.

Cùng với năng lực vận hành và quản trị, yêu cầu đầu tư ngày càng lớn cũng đặt ra bài toán về năng lực tài chính và khả năng huy động nguồn lực dài hạn. Tháng 9/2026, Fitch Ratings nâng Hồ sơ Tín nhiệm Độc lập (SCP) của EVNNPC từ “bb” lên “bb+”, đồng thời khẳng định Xếp hạng Nhà phát hành dài hạn bằng ngoại tệ (IDR) ở mức “BB+”, Triển vọng Ổn định. Đây là một dấu mốc đáng chú ý trong bối cảnh Tổng công ty tiếp tục cần nguồn lực lớn để đầu tư, mở rộng và hiện đại hóa lưới điện.

Năm 2026 cũng ghi thêm một dấu mốc trong hành trình 57 năm khi EVNNPC vinh dự đón nhận Cờ Thi đua của Chính phủ theo Quyết định số 1853/QĐ-TTg ngày 25/9/2026 của Thủ tướng Chính phủ, do đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ công tác, dẫn đầu phong trào thi đua năm 2025 của Bộ Tài chính. Phần thưởng là sự ghi nhận đối với những nỗ lực của tập thể EVNNPC, đồng thời tiếp nối truyền thống thi đua và tinh thần trách nhiệm được bồi đắp qua nhiều thế hệ người Điện lực miền Bắc.

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, ông Nguyễn Anh Tuấn – Phó Bí thư Đảng ủy, Thành viên HĐTV, Tổng Giám đốc EVN trao Cờ Thi đua của Chính phủ cho bà Đỗ Nguyệt Ánh – Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐTV EVNNPC, đại diện Tổng công ty đón nhận.

Nhưng phía sau một hệ thống điện hiện đại, những công nghệ mới hay những con số tăng trưởng vẫn là con người. Nếu các thế hệ đi trước từng giữ dòng điện giữa chiến tranh, dựng lại đường dây sau bom đạn, vượt núi đưa điện về bản làng, thì người thợ điện hôm nay đang tiếp tục truyền thống ấy trong một môi trường khác: làm chủ thiết bị hiện đại, dữ liệu và công nghệ số; bám hiện trường những công trình lớn; có mặt giữa bão lũ để khôi phục dòng điện; tiếp tục đi tới những nơi còn khó khăn về cấp điện.

Từ thế hệ đã ngã xuống để giữ dòng điện trong chiến tranh đến những người đang ngày đêm vận hành hệ thống điện hôm nay là một mạch nối không đứt. Mỗi thời kỳ có một thử thách riêng, nhưng tinh thần trách nhiệm trước dòng điện của đất nước vẫn được trao truyền. Công nghệ có thể giúp cảnh báo sớm hơn, điều khiển từ xa nhiều hơn và ra quyết định nhanh hơn, nhưng năng lực chuyên môn, kỷ luật vận hành và tinh thần trách nhiệm vẫn là nền tảng để hệ thống điện vận hành an toàn, ổn định.

Phía trước, yêu cầu đối với Điện lực miền Bắc sẽ tiếp tục thay đổi cùng với sự phát triển của nền kinh tế và quá trình chuyển dịch năng lượng. Các trung tâm công nghiệp, đô thị tiếp tục mở rộng; điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ, hệ thống lưu trữ năng lượng và các mô hình sử dụng điện mới ngày càng phát triển. Hệ thống điện vì thế không chỉ cần lớn hơn mà còn phải thông minh hơn, linh hoạt hơn và có khả năng thích ứng nhanh hơn với những thay đổi của cả nguồn điện và nhu cầu sử dụng điện.

Trong hành trình ấy, 57 năm không chỉ là những dấu mốc để nhìn lại. Đó là nền tảng được tạo dựng qua nhiều thế hệ người Điện lực miền Bắc để EVNNPC tiếp tục đảm nhận một trách nhiệm ngày càng lớn hơn: bảo đảm dòng điện an toàn, ổn định cho hiện tại và chuẩn bị đủ năng lực cho những nhu cầu của tương lai; đồng hành cùng các địa phương, doanh nghiệp và người dân trong mục tiêu phát triển nhanh, bền vững của đất nước.

Từ những đường dây được gìn giữ giữa chiến tranh, những bản làng, biên giới, hải đảo được nối với lưới điện quốc gia, những “vùng lõm” tiếp tục được thắp sáng đến một hệ thống điện quy mô lớn phục vụ các trung tâm công nghiệp hôm nay, dòng điện đã đi cùng những chuyển động của miền Bắc suốt 57 năm.

Điều kiện, công nghệ và yêu cầu của mỗi thời kỳ có thể khác nhau, nhưng trách nhiệm của những người Điện lực miền Bắc vẫn được tiếp nối – giữ cho dòng điện an toàn, ổn định và đủ sức đồng hành cùng những bước phát triển tiếp theo của miền Bắc, góp phần để năng lượng thực sự đi trước một bước, tạo nền tảng cho những mục tiêu tăng trưởng mới của đất nước.

57 năm – từ giữ dòng điện giữa bom đạn đến kiến tạo năng lực điện cho tương lai. Một hành trình được viết nên bằng mồ hôi, trí tuệ, lòng quả cảm và trách nhiệm của nhiều thế hệ. Và hôm nay, trên nền tảng ấy, EVNNPC tiếp tục mang dòng điện đi cùng những công trình mới, những vùng đất mới, những động lực tăng trưởng mới – tiếp tục viết tiếp hành trình của mình trong hành trình phát triển của đất nước.

Ban TT&VHDN EVNNPC