Thắp sáng “vùng lõm”, mở đường tương lai: Bài 3: Xây dựng công dân số, gia đình số

Điện lưới về các thôn, bản vùng sâu vùng xa đã dần thay đổi cuộc sống của đồng bào các dân tộc thiểu số. Có điện, có sóng điện thoại, người dân các thôn bản đang dần tiếp cận với môi trường số, chính quyền số và các dịch vụ số của ngành Điện, để chuyển đổi số không chỉ còn là khẩu hiện mà dần trở thành một phần thiết thực trong cuộc sống của người dân vùng cao. 

Cán bộ nhân viên Điện lực Hà Giang hướng dẫn người dân cách xem tiền điện trên ứng dụng Chăm sóc khách hàng của ngành Điện. 

Khi phong trào chuyển đổi số, công dân số đang lan tỏa đến mọi ngõ ngách của đời sống. Thì đâu đó ở vùng sâu vùng xa bà con các dân tộc vẫn chưa được tiếp cận với cuộc cách mạng công nghệ này. Nhờ sự nỗ lực của ngành điện trong 1 năm qua, nhiều thôn, bản xa xôi đã có điện và sóng di động, người dân đã được trao cơ hội tham gia vào môi trường công nghệ và Internet để giúp đồng bào kết nối với mọi miền Tổ quốc, xóa nhòa mọi khoảng cách về vị trí địa lý. Để từ đó những nông sản, đặc sản địa phương được nhiều người biết đến hơn, những gánh hàng thường ngày nơi thôn, bản có cơ hội vươn xa đến mọi miền Tổ quốc. 

Với chiếc điện thoại thông minh trên tay, chị Ly Thị Máy, ở thôn Sủng Chớ, xã Thắng Mố năm nay 33 tuổi đang học cách đăng nhập vào nhóm Zalo của thôn. Điều mà cách đây hơn một năm, không ai trong thôn có thể nghĩ đến. Sự thay đổi ấy bắt đầu từ khi thôn có điện vào cuối năm 2025, chị được chính quyền địa phương và trưởng thôn hướng dẫn tham gia trao đổi công việc qua nhóm Zalo. Chị Máy phấn khởi chia sẻ: “Từ khi có điện, có sóng tôi đã có thể dùng mạng Internet tại nhà để giao lưu, trao đổi với mọi người thuận tiện hơn. Bây giờ các thành viên trong gia đình tôi đang cùng học cách sử dụng mạng xã hội, các nền tảng số. Người biết trước hướng dẫn người biết sau, sử dụng mạng như mở ra một cánh cửa mới cho bà con dân bản”. Thực hiện phong trào “bình dân học vụ số”, chính quyền địa phương đang từng bước giúp người dân sử dụng công nghệ an toàn, hiệu quả, chủ động thích ứng với môi trường số ngay từ mỗi gia đình.

Nhân viên Điện lực Yên Minh hướng dẫn người dân cách sử dụng ứng dụng Chăm sóc khách hàng và số điện thoại hotline của ngành Điện. 

Trưởng thôn Sủng Chớ, Sùng Mí Ly cho biết: “Ngày trước thôn có 62 hộ không được dùng điện lưới, từ khi có điện, có sóng điện thoại, bà con bắt đầu biết sử dụng Internet để tìm hiểu thông tin trên mạng, thôn đang triển khai công tác chuyển đổi số, chúng tôi hướng dẫn bà con cách thanh toán số hay dịch vụ công trực tuyến, phổ biến cách nhận diện các thủ đoạn lừa đảo trên mạng. Cùng với đó, hiện địa phương đã chủ động xây dựng những cách làm phù hợp với điều kiện thực tế, gắn chuyển đổi số với phát triển kinh tế gia đình. Hướng đến mục tiêu không để ai bị bỏ lại phía sau trong chuyển đổi số”.

Chi hội Trưởng Phụ nữ thôn Sủng Chớ, Sùng Thị Mỷ cho biết: Chúng tôi không chỉ tổ chức tập huấn chuyển đổi số tại các cuộc họp thôn mà còn khuyến khích mỗi hội viên trở thành một tuyên truyền viên ngay trong gia đình mình. Người biết trước hướng dẫn cho người chưa biết, con cháu hỗ trợ ông bà, cha mẹ sử dụng điện thoại thông minh, dịch vụ công trực tuyến, thanh toán số và kỹ năng bảo đảm an toàn trên không gian mạng. Khi mỗi gia đình đều có người hiểu và sử dụng công nghệ, việc hình thành công dân số sẽ bền vững hơn. 

Để người dân nắm bắt được các kỹ năng trên môi trường số, chính quyền địa phương đã tổ chức nhiều lớp tập huấn. Chủ tịch UBND xã Thắng Mố, Cự Minh Long cho biết: “Thực hiện chính quyền 2 cấp và chuyển đổi số, xã đã hỗ trợ bà con ứng dụng công nghệ số vào sản xuất, kinh doanh, quảng bá và tiêu thụ sản phẩm trên các sàn thương mại điện tử và nền tảng mạng xã hội. Thời gian tới, chúng tôi sẽ tăng cường tập huấn kỹ năng số, kỹ năng kinh doanh trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt, sử dụng dịch vụ công trực tuyến, xây dựng chính quyền số, kinh tế số và xã hội số từ cơ sở”. Những ánh điện đã về trên các thôn, bản vùng sâu vùng xa, điện không chỉ thắp sáng những căn nhà, điện còn mở đường cho thông tin liên lạc, dịch vụ công, sản xuất và một nhịp sống mới.

Nhân viên Công ty Điện lực Tuyên Quang tuyên truyền về chuyển số tại các phiên chợ, hội chợ. 

Với nhiều nỗ lực trong thời gian qua, Công ty Điện lực Tuyên Quang đã đóng điện cho hàng chục điểm “lõm điện” tại các khu vực đồi núi cao, địa hình chia cắt phức tạp. Phó Giám đốc Công ty Điện lực Tuyên Quang, Trần Xuân Hảo cho biết: Nhận thức công tác xóa vùng “lõm điện” là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng nhằm tháo gỡ điểm nghẽn hạ tầng, bảo đảm quyền tiếp cận thông tin, dịch vụ công của người dân vùng sâu, vùng xa, đảm bảo vận hành mô hình chính quyền hai cấp và triển khai dịch vụ công trực tuyến. Ban Giám đốc, Đảng ủy Công ty đã chỉ đạo toàn Công ty cùng vào cuộc, thực hiện nhiệm vụ xóa vùng “lõm điện” với tinh thần trách nhiệm cao nhất. Trong điều kiện bình thường, việc kéo điện, đưa điện lưới đến nhiều khu vực vùng sâu, vùng xa, địa bàn đặc biệt khó khăn là gần như không thể thực hiện, tuy nhiên xác định đây là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, Công ty đã vào cuộc với tinh thần thần tốc, kỷ luật, vượt khó, quyết tâm hoàn thành bằng được nhiệm vụ mà Đảng, Chính phủ giao.

Qua quá trình khảo sát thực tế cho thấy đây là nhiệm vụ cực kỳ gian nan, nhiều địa bàn hoàn toàn không có đường giao thông, lực lượng thi công phải đi bộ xuyên rừng, quãng đường có nơi lên tới gần 10 km. Đặc biệt, sau các đợt bão lũ, thiên tai, điều kiện địa hình càng trở nên hiểm trở, phức tạp hơn. Với tinh thần trách nhiệm cao và sự vào cuộc của cả hệ thống, đến ngày 15/12/2025 toàn bộ 24 điểm “lõm điện” trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang đã có điện. Nhiều người dân trên 70 tuổi ở các thôn, bản vùng sâu vùng xa lần đầu tiên được chứng kiến ánh điện, cảm nhận rõ ràng sự quan tâm, chăm lo của Đảng và Nhà nước đối với đồng bào vùng sâu, vùng xa. Nhờ những nỗ lực xóa vùng “lõm điện”, EVN đã hoàn thành nhiệm vụ đưa điện đến 129 thôn, bản vào ngày 15/12/2025, sớm hơn 15 ngày so với tiến độ được giao. Đến cuối năm 2025, 100% số xã trên cả nước đã có điện; 99,85% hộ dân được sử dụng điện và 99,77% hộ dân nông thôn được tiếp cận điện.

Xóa các vùng “lõm điện” không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn có giá trị xã hội sâu sắc. Ánh điện giúp người dân vùng cao tiếp cận tốt hơn với thông tin, y tế, giáo dục; tạo điều kiện phát triển sản xuất, dịch vụ, từng bước nâng cao đời sống vật chất và tinh thần. Mặt khác, thể hiện sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và ngành Điện đối với đồng bào vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn. Qua đó, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững, bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau trên hành trình đi lên cùng đất nước. 

Thanh Hải - CTĐL Tuyên Quang