Tháng Bảy - trở về nơi giữ lửa dòng điện

"Ánh điện sáng trên cầu Việt Trì

Trong đêm khuya vẫn còn rọi về

Trên công trường ngày đêm hát ca..."

Những câu hát đi cùng năm tháng ấy đã trở thành ký ức đẹp trong lòng nhiều thế hệ người thợ điện Đất Tổ, nhắc nhớ về Nhà máy Điện Việt Trì - một biểu tượng của ý chí, nghị lực và tinh thần cống hiến trong những năm tháng gian khó. Dẫu thời gian đã phủ lên nơi đây màu rêu phong của ký ức, dẫu những tổ máy ngày nào đã ngừng quay từ lâu, nhưng ánh sáng từ Nhà máy Điện Việt Trì vẫn như còn âm thầm tỏa sáng trong lịch sử ngành Điện Việt Nam.

Tháng Bảy là dịp để mỗi người lắng lại, hướng về quá khứ bằng lòng biết ơn và sự trân trọng. Giữa nhịp sống hiện đại, hành trình trở về Nhà máy Điện Việt Trì không chỉ là tìm về một địa danh lịch sử, mà còn là dịp tưởng nhớ những thế hệ cán bộ nhân viên đã từng lao động, chiến đấu và hy sinh, góp phần giữ cho dòng điện luôn sáng trong những năm tháng chiến tranh.

Trở lại nơi đây hôm nay, không còn tiếng turbine rền vang, không còn những cột khói trắng vươn cao giữa bầu trời. Không gian tĩnh lặng của nhà máy như gợi nhắc về một chặng đường lịch sử đã qua. Giữa khuôn viên nhà máy, tấm bia tưởng niệm vẫn lặng lẽ hiện diện như một nhân chứng lịch sử, nhắc nhớ về những con người đã gửi trọn tuổi thanh xuân và cả cuộc đời mình cho dòng điện của Tổ quốc.

Toàn cảnh Nhà máy điện Việt Trì

Cách đây hơn sáu thập kỷ, thực hiện lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: "Điện là trái tim, là huyết mạch của khu công nghiệp", Nhà máy Điện Việt Trì được khởi công xây dựng năm 1959 trong khí thế sôi nổi của công cuộc kiến thiết miền Bắc. Chỉ sau hai năm xây dựng, ngày 2/9/1960, dòng điện đầu tiên đã được hòa vào lưới điện quốc gia, mở ra một trang mới cho sự phát triển công nghiệp của vùng Đất Tổ và các tỉnh lân cận.  

Những bàn tay năm ấy – thắp sáng hành trình phát triển của ngành Điện.

Nhưng lịch sử của Nhà máy Điện Việt Trì không chỉ được ghi dấu bằng những dòng điện hay những con số sản lượng. Lịch sử ấy còn được viết nên bằng lòng quả cảm, ý chí kiên cường và tinh thần trách nhiệm của các thế hệ cán bộ, nhân viên trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Khi không quân Mỹ đánh phá ác liệt miền Bắc, Nhà máy Điện Việt Trì trở thành một trong những mục tiêu trọng điểm. Bom đạn tàn phá nhiều hạng mục công trình, thiết bị bị hư hỏng, mặt bằng nhà máy chằng chịt hố bom.

Song giữa khói lửa chiến tranh, những người thợ điện vẫn kiên cường bám máy, bám ca sản xuất, không rời khỏi vị trí. Họ hiểu rằng phía sau mỗi tổ máy là nhịp sống của hàng vạn người dân; phía sau mỗi đường dây là những nhà máy, xí nghiệp đang ngày đêm sản xuất phục vụ tiền tuyến. Và phía sau ánh sáng điện là niềm tin chiến thắng bất diệt!

Để giữ vững dòng điện ấy, biết bao người con ngành điện đã chấp nhận đối mặt với bom đạn và sự mất mát. Có người vừa rời ghế nhà trường đã khoác lên mình màu áo ngành điện; có người ngã xuống khi tuổi đời còn rất trẻ, mang theo những ước mơ còn dang dở. Họ đã hiến dâng tuổi xuân, tính mạng của mình, để những tổ máy vẫn vận hành, để dòng điện không bao giờ gián đoạn giữa những năm tháng chiến tranh khốc liệt. 

Đội tự vệ của Nhà máy Điện Việt Trì - những chiến sĩ thầm lặng vừa sản xuất, vừa chiến đấu, giữ vững dòng điện phục vụ đất nước

Từ năm 1967 đến năm 1972, 13 cán bộ, nhân viên Nhà máy Điện Việt Trì đã anh dũng hy sinh trong khi làm nhiệm vụ sản xuất và chiến đấu. Họ đến từ nhiều miền quê của Tổ quốc, mang theo khát vọng cống hiến và để lại phía sau tuổi thanh xuân đẹp nhất. Khẩu hiệu "Quyết tử cho dòng điện quyết sinh" không chỉ là lời hiệu triệu trong những năm tháng chiến tranh mà đã trở thành biểu tượng cao đẹp của tinh thần người thợ điện Việt Nam. 

Văn bia tưởng niệm 13 cán bộ, nhân viên Nhà máy Điện Việt Trì đã anh dũng hy sinh để bảo vệ dòng điện trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước

Hơn ba thập kỷ đã trôi qua kể từ ngày Nhà máy Điện Việt Trì hoàn thành sứ mệnh lịch sử. Những tổ máy năm xưa đã ngừng vận hành, tiếng còi ca sản xuất cũng lùi vào ký ức. Nhưng có những giá trị chưa bao giờ thuộc về quá khứ. Đó là tinh thần "bám lò, bám máy, bám đường dây" của những người thợ điện, là ý chí kiên cường giữa mưa bom bão đạn, là sự hy sinh thầm lặng của những người đã gửi lại tuổi xuân để giữ cho dòng điện không bao giờ tắt.

Những cống hiến và hy sinh ấy đã được Đảng và Nhà nước ghi nhận bằng nhiều phần thưởng, danh hiệu cao quý, trong đó có Danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước cùng nhiều huân chương cao quý khác. Đó không chỉ là sự tôn vinh những thành tích vẻ vang trong lao động sản xuất và chiến đấu, mà còn là sự khẳng định đối với truyền thống anh hùng của Nhà máy Điện Việt Trì.

Các phần thưởng cao quý của Nhà nước dành tặng Nhà máy điện Việt Trì

Trong không gian tĩnh lặng của những ngày cuối tháng Bảy, đứng trước bia tưởng niệm các liệt sĩ ngành Điện, lòng người không khỏi bồi hồi xúc động. Mỗi cái tên được khắc ghi nơi đây là một cuộc đời đã hiến dâng tuổi xuân cho Tổ quốc, là minh chứng cho lòng dũng cảm, tinh thần trách nhiệm và sự hy sinh vì dòng điện của đất nước. Chính từ những hy sinh ấy, các thế hệ hôm nay được sống trong hòa bình, được thụ hưởng thành quả của công cuộc xây dựng, phát triển và những dòng điện tỏa sáng trên khắp mọi miền Tổ quốc. Để rồi càng thấm thía rằng, điều còn lại sau hơn sáu thập kỷ không chỉ là ký ức về một nhà máy điện đầu tiên của vùng Đất Tổ, mà còn là ngọn lửa của lòng yêu nước, tinh thần tận hiến được các thế hệ người thợ điện gìn giữ, trao truyền qua năm tháng.

Ban Lãnh đạo Công ty Điện lực Phú Thọ thành kính dâng vòng hoa tưởng niệm các Anh hùng Liệt sĩ Nhà máy Điện Việt Trì nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026).

Có những ngọn lửa đã tắt từ rất lâu, nhưng ánh sáng để lại vẫn còn mãi. Cũng như những người thợ điện năm xưa, dù đã hoàn thành sứ mệnh lịch sử, những giá trị mà họ vun đắp vẫn hiện hữu trong truyền thống vẻ vang của ngành Điện và niềm tự hào của các thế hệ tiếp nối. Nhà máy Điện Việt Trì đã khép lại hành trình của một công trình, nhưng chưa bao giờ khép lại hành trình của những giá trị. Tinh thần vượt khó, ý chí kiên cường và khát vọng cống hiến của các thế hệ đi trước vẫn đang được gìn giữ, kế thừa và phát huy trong hành trình bảo đảm dòng điện an toàn, ổn định, phục vụ sự nghiệp phát triển đất nước. Đó chính là sự tiếp nối của một ngọn lửa không bao giờ tắt – ngọn lửa của lòng yêu nước, tình yêu nghề và trách nhiệm của những người thợ điện Việt Nam qua các thế hệ.

Minh Phương - Công ty Điện lực Phú Thọ