Đảm bảo cung ứng điện tại Lào Cai năm 2026: Chủ động kịch bản, cấp thiết đẩy mạnh tiết kiệm điện

Mỗi năm, riêng miền Bắc phải bổ sung công suất tương đương một Nhà máy Thủy điện Hòa Bình để đáp ứng tăng trưởng phụ tải. Tại Lào Cai – địa phương có tỷ trọng công nghiệp trên 70% – áp lực đảm bảo cung ứng điện vì thế càng trở nên cấp thiết, đòi hỏi những giải pháp đồng bộ từ ngành Điện đến khách hàng sử dụng điện.

Áp lực tăng trưởng phụ tải khổng lồ

Những năm gần đây, nhu cầu sử dụng điện tại khu vực miền Bắc liên tục tăng cao, đặc biệt trong các tháng cao điểm mùa hè. Tại Lào Cai, tốc độ phát triển công nghiệp nhanh đã kéo theo áp lực lớn đối với công tác cung ứng điện trên địa bàn.

Phát biểu tại Hội nghị khách hàng năm 2026 của Công ty Điện lực Lào Cai, ông Đỗ Văn Năm – Thành viên Hội đồng thành viên Tổng công ty Điện lực miền Bắc – cho biết, công tác đảm bảo cung ứng điện trong thời gian tới sẽ đối mặt với nhiều khó khăn trong bối cảnh phụ tải tăng trưởng cao và nguồn điện tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Ông Đỗ Văn Năm – Thành viên Hội đồng thành viên Tổng công ty Điện lực miền Bắc phát biểu tại Hội nghị khách hàng năm 2026 của Công ty Điện lực Lào Cai.

Năm 2025, công suất cực đại của tỉnh Lào Cai đạt 770,9 MW; dự kiến năm 2026 tăng lên khoảng 886 MW, tương ứng mức tăng trưởng gần 14,9% – cao hơn mặt bằng chung, phản ánh rõ xu hướng gia tăng nhu cầu điện trên địa bàn.

Đáng chú ý, khu vực phía Bắc tỉnh chiếm khoảng 73% công suất cực đại, chủ yếu tập trung ở các ngành công nghiệp như khai khoáng, luyện kim, hóa chất. Khu vực phía Nam có cơ cấu phụ tải cân bằng hơn nhưng cũng đang tăng nhanh cùng với sự phát triển của các khu công nghiệp.

“Lào Cai là địa phương có tỷ trọng công nghiệp trên 70%, cao hơn nhiều so với các tỉnh miền núi khác. Vì vậy, việc điều tiết phụ tải trên địa bàn có ý nghĩa rất quan trọng đối với vận hành chung của toàn hệ thống điện miền Bắc”, ông Đỗ Văn Năm nhấn mạnh.

Khu vực sản xuất công nghiệp chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu phụ tải điện của tỉnh Lào Cai

Trong giai đoạn tới, nhu cầu điện được dự báo tiếp tục tăng mạnh khi nhiều dự án công nghiệp lớn đi vào hoạt động. Áp lực này không chỉ đến từ quy mô phụ tải mà còn từ tốc độ tăng trưởng nhanh.

“Mỗi năm, riêng khu vực miền Bắc tăng trưởng phụ tải khoảng 1.900 MW. Như vậy, để đáp ứng mức tăng này, tương đương mỗi năm chúng ta phải xây dựng thêm một nhà máy thủy điện cỡ Hòa Bình. Điều đó cho thấy áp lực đảm bảo cung ứng điện là rất lớn”, ông Năm chia sẻ.

Nhận diện rủi ro từ cơ cấu nguồn điện

Về nguồn điện, hệ thống điện Lào Cai hiện được cấp từ lưới 500kV, 220kV, nguồn nhập khẩu và các nhà máy thủy điện trên địa bàn. Toàn tỉnh có 105 nhà máy thủy điện với tổng công suất gần 1.770 MW, sản lượng khoảng 7,9 tỷ kWh mỗi năm.

Tuy nhiên, cơ cấu nguồn điện đang tiềm ẩn nhiều yếu tố rủi ro.

“Khoảng 60% công suất hệ thống điện phụ thuộc vào nhiệt điện than và thủy điện. Trong đó, một bên phụ thuộc vào nhiên liệu nhập khẩu, một bên phụ thuộc vào thời tiết, thủy văn. Đây là thách thức rất lớn trong công tác điều hành cung ứng điện”, ông Năm phân tích. 

Nhân viên Điện lực Lào Cai kiểm tra, vận hành thiết bị tại trạm biến áp, đảm bảo cung ứng điện an toàn, ổn định.

Trước thực tế đó, Công ty Điện lực Lào Cai đã xây dựng phương án cung ứng điện năm 2026 với nhiều kịch bản. Trong đó, 59 khách hàng quan trọng được ưu tiên cấp điện; đồng thời xây dựng phương án điều chỉnh phụ tải tương ứng với các mức thiếu hụt từ 5% đến 50% công suất cực đại.

Nguyên tắc điều hành là ưu tiên các phụ tải thiết yếu, đồng thời thực hiện điều chỉnh phụ tải đối với nhóm khách hàng sản xuất khi cần thiết nhằm giảm áp lực cho hệ thống.

Song song, công tác quản lý nhu cầu điện tiếp tục được đẩy mạnh. Đến giữa tháng 3/2026, đã có 120 khách hàng ký thỏa thuận dịch chuyển phụ tải với tổng công suất 32,32 MW; 189 khách hàng tham gia chương trình điều chỉnh phụ tải với khả năng tiết giảm khoảng 73,35 MW. Ngoài ra, 88 khách hàng sẵn sàng huy động máy phát diesel với tổng công suất hỗ trợ khoảng 7,9 MW.

Tiết kiệm điện: Không chỉ là giải pháp tình thế

Bên cạnh các giải pháp kỹ thuật, yếu tố sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả được nhấn mạnh là giải pháp quan trọng, lâu dài.

“Trong khu vực Đông Nam Á, hiệu quả sử dụng điện của Việt Nam còn ở mức trung bình. Chúng ta xếp sau Singapore, Malaysia, Thái Lan, Philippines và Indonesia – tức là đứng khoảng thứ 6/10 quốc gia ASEAN”, ông Năm dẫn chứng.

Không chỉ dừng ở con số, thực tế sử dụng điện còn cho thấy nhiều dư địa tiết kiệm.

“Chúng tôi đi kiểm tra thực tế, nhiều cơ quan nghỉ trưa nhưng điều hòa vẫn bật, đèn vẫn sáng; hay trời đã sáng rõ nhưng đèn đường vẫn chưa tắt. Những hành động nhỏ nhưng cho thấy dư địa tiết kiệm điện còn rất lớn”, ông nói.

Từ đó, lãnh đạo Tổng công ty Điện lực miền Bắc nhấn mạnh: “Tiết kiệm điện không phải là giải pháp tình thế mà phải trở thành việc làm thường xuyên, liên tục của mỗi người dân, mỗi doanh nghiệp. Bởi năng lượng điện của bất kỳ quốc gia nào cũng có giới hạn, trong khi nhu cầu thì không ngừng tăng lên.”

Thực tiễn cho thấy, đảm bảo cung ứng điện không chỉ là nhiệm vụ của ngành Điện mà cần sự phối hợp của chính quyền, doanh nghiệp và người dân.

“Ngành Điện luôn mong muốn cung cấp đủ điện, an toàn và tin cậy nhất. Nhưng để đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia, rất cần sự chia sẻ và đồng hành của toàn xã hội”, ông Năm khẳng định.

Từ góc độ đơn vị trực tiếp quản lý vận hành, Giám đốc Công ty Điện lực Lào Cai Nguyễn Anh Tuấn cũng nhấn mạnh vai trò của khách hàng trong bài toán đảm bảo điện. “Khách hàng là trung tâm, là động lực để Công ty không ngừng đổi mới và hoàn thiện. Việc sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả, chủ động tham gia điều chỉnh phụ tải sẽ góp phần quan trọng giúp hệ thống điện vận hành an toàn, ổn định”, lãnh đạo Công ty cho biết.

Nhân viên Điện lực Lào Cai tuyên truyền sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả tới người dân.

Cùng với đó, Công ty khuyến khích phát triển điện mặt trời mái nhà, coi đây là giải pháp bổ sung nguồn điện tại chỗ, giảm áp lực cho hệ thống và hướng tới phát triển năng lượng bền vững.

Trong bối cảnh nhu cầu điện tiếp tục tăng cao, nguồn cung tiềm ẩn nhiều rủi ro, việc chủ động xây dựng kịch bản vận hành, kết hợp với sử dụng điện tiết kiệm và sự đồng hành của khách hàng sẽ là yếu tố then chốt để Lào Cai đảm bảo cung ứng điện phục vụ phát triển kinh tế – xã hội. Đây không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn là điều kiện quan trọng để đảm bảo an ninh năng lượng, phục vụ mục tiêu phát triển nhanh và bền vững của địa phương trong những năm tới.

Nguyễn Hiền – CTĐL Lào Cai