Giữ mạch kết nối giữa đại ngàn Mường Khương

76 km cáp quang trải dài qua địa bàn 3 xã Bản Lầu, Mường Khương và Pha Long sau sắp xếp đơn vị hành chính. Phía sau những sợi cáp tưởng như nhỏ bé ấy là một hạ tầng truyền dẫn quan trọng, phục vụ sản xuất, kinh doanh của ngành Điện và tham gia kết nối đường truyền liên tỉnh. Để giữ cho “mạch” kết nối ấy thông suốt, những người thợ Điện lực Mường Khương phải thường xuyên băng rừng, kiểm tra tuyến và xử lý cả những sự cố mà nguyên nhân đôi khi chỉ đến từ một con sóc.

Người giữ những đường truyền giữa núi rừng

Nếu đường dây điện là những “mạch máu” đưa năng lượng đến các bản làng, thì hệ thống cáp quang chính là một phần “hệ thần kinh” giúp truyền tải thông tin phục vụ công tác quản lý, vận hành hệ thống điện. Tại Điện lực Mường Khương, khoảng 76 km cáp quang đang được đơn vị quản lý, vận hành, trải dài qua địa bàn 3 xã Bản Lầu, Mường Khương và Pha Long. Hệ thống này kết nối cáp quang cho 6 máy cắt Recloser, phục vụ yêu cầu quản lý vận hành lưới điện ngày càng hiện đại, tự động hóa. Vai trò của tuyến cáp không dừng lại ở phạm vi nội bộ đơn vị. Đây còn là tuyến truyền dẫn quan trọng, tham gia kết nối đường truyền liên tỉnh, bởi vậy yêu cầu đặt ra đối với công tác quản lý là phải duy trì đường truyền ổn định, hạn chế tối đa thời gian mất kết nối.

Vết cắn của động vật gây hư hỏng đường truyền trên tuyến cáp quang

Với người thợ điện Mường Khương, quản lý tuyến cáp vì thế cũng giống như quản lý một đường dây điện. Không chỉ kiểm tra thiết bị, họ phải kiểm tra tuyến, phát dọn hành lang, phát hiện những nguy cơ có thể ảnh hưởng đến cáp và sẵn sàng xử lý khi tín hiệu bị gián đoạn. Công việc ấy ít khi được nhìn thấy bằng mắt thường. Nhưng chỉ một điểm cáp bị hư hỏng, đường truyền mất tín hiệu, những hệ thống phụ thuộc vào kết nối có thể bị ảnh hưởng. Đó là lý do những người thợ phải luôn giữ cho mình trạng thái sẵn sàng.

Thử thách không chỉ đến từ địa hình

Quản lý 76 km cáp quang ở vùng cao chưa bao giờ là công việc dễ dàng. Tuyến cáp đi qua những khu vực địa hình hiểm trở, nhiều đoạn nằm trong rừng, cây cối rậm rạp. Việc kiểm tra tuyến đã khó, tìm điểm sự cố còn khó hơn, bởi không phải khi nào vị trí hư hỏng cũng dễ dàng quan sát hoặc tiếp cận.

Từ đầu năm 2026 đến nay, tuyến cáp quang do Điện lực Mường Khương quản lý đã xảy ra 5 vụ sự cố, trong đó 3 vụ có nguyên nhân do động vật cắn cáp. Những con số ấy cho thấy một đặc thù rất riêng của công tác quản lý hạ tầng viễn thông tại khu vực miền núi: bên cạnh thời tiết, địa hình và tác động của con người, chính môi trường tự nhiên cũng có thể trở thành tác nhân gây sự cố.

Nhân viên Điện lực Mường Khương kiểm tra điểm cáp bị sóc cắn trên tuyến cáp liên tỉnh Lào Cai – Hà Giang

Trong số những lần xử lý ấy, sự cố ngày 25/2/2026 để lại nhiều ấn tượng với những người trực tiếp tham gia. Sự cố xảy ra tại khoảng cột 60 đến cột 61, thuộc đường dây 35 kV lộ 373-E20.2. Khu vực này nằm trong một cánh rừng có cây cối rậm rạp – môi trường lý tưởng cho loài sóc sinh sống. 

Khi tín hiệu bị mất, đơn vị lập tức tổ chức lực lượng tìm kiếm. “Rải quân” dọc tuyến, các nhân viên điện lực lần lượt kiểm tra những vị trí có khả năng xảy ra sự cố. Nhưng giữa rừng cây um tùm, điểm hư hỏng vẫn không được phát hiện. Đó là lúc kinh nghiệm và công nghệ phải cùng được phát huy. Khoảnh khắc bừng sáng từ một điểm đứt rất nhỏ. Sau khi tìm kiếm bằng phương pháp thông thường chưa xác định được vị trí, Điện lực Mường Khương quyết định sử dụng flycam bay dọc tuyến đường dây để hỗ trợ kiểm tra. Hình ảnh từ trên cao cuối cùng đã giúp những người thợ phát hiện một khiếm khuyết rất nhỏ trên tuyến cáp. Nguyên nhân là sóc cắn làm đứt 6/24 sợi quang. Một điểm hư hỏng nhỏ giữa rừng sâu nhưng để xử lý triệt để, đơn vị phải thay thế khoảng 200 m dây cáp. Công việc kéo dài đến gần 1 giờ sáng ngày hôm sau mới hoàn thành. Đó cũng là khoảnh khắc mà ý nghĩa của công việc hiện lên rõ nhất.

Nhân viên chuẩn bị cuộn dây cáp mới gần 200 m để thay thế đoạn cáp bị đứt

Giữa đêm tối, sau nhiều giờ tìm kiếm và xử lý, đường truyền được khôi phục. Tín hiệu trở lại đồng nghĩa với việc một mắt xích quan trọng trong hệ thống kết nối được nối liền. Với những người không trực tiếp làm công việc kỹ thuật, “tín hiệu trở lại” có thể chỉ là một thông báo bình thường trên hệ thống. Nhưng phía sau vài chữ ấy là cả một hành trình của những người thợ: xác định sự cố, tìm kiếm giữa rừng, sử dụng flycam, xác định điểm hư hỏng, thay gần 200 m cáp và làm việc xuyên đêm. Đó chính là khoảnh khắc “bừng sáng” của người thợ quản lý cáp quang – không phải ánh sáng từ một bóng đèn, mà là tín hiệu được khôi phục sau những giờ phút căng thẳng.

Chăm chút tuyến cáp quang

Từ sự cố ngày 25/2, có thể thấy rõ một nguyên tắc trong công tác quản lý vận hành: muốn giảm sự cố thì không thể chỉ chờ sự cố xảy ra mới xử lý. Với tuyến cáp đi qua rừng, việc kiểm tra, phát dọn hành lang phải được thực hiện thường xuyên. Tuyến cáp cần được chăm chút, quản lý tương tự như những đường dây điện, bởi một khi đường truyền mất kết nối, việc xác định điểm hư hỏng trên địa hình phức tạp sẽ mất thêm nhiều thời gian.

Nhân viên Điện lực Mường Khương tỉ mỉ thực hiện công đoạn hàn nối cáp quang ngay tại hiện trường 

Đây cũng là phần việc đòi hỏi tính kỷ luật và sự kiên trì của người thợ. 76 km không phải là một con số chỉ để thống kê quy mô. Đó là 76 km tuyến phải được theo dõi, kiểm tra và bảo vệ; là những cung đường mà người công nhân phải ghi nhớ, những vị trí có nguy cơ phải nhận diện và những phương án xử lý phải luôn sẵn sàng. 

Trong bối cảnh ngành Điện đẩy mạnh tự động hóa và chuyển đổi số, vai trò của hạ tầng viễn thông ngày càng rõ nét. Những thiết bị như Recloser muốn phát huy hiệu quả trong giám sát, điều khiển từ xa cần có đường truyền ổn định. Những kết nối liên tỉnh cũng cần được duy trì liên tục để bảo đảm yêu cầu thông tin phục vụ vận hành.

Bởi vậy, công việc của người thợ cáp quang ở Mường Khương chính là một phần của quá trình hiện đại hóa hệ thống điện – một công việc phía sau nhưng không thể thiếu.

Giá trị văn hóa của người thợ vùng cao

Có một điều đặc biệt trong câu chuyện này: nguyên nhân gây sự cố đôi khi rất nhỏ, nhưng trách nhiệm xử lý lại không hề nhỏ. Một con sóc có thể cắn đứt vài sợi quang. Một điểm đứt chỉ vài centimet có thể nằm giữa một khu rừng rộng lớn. Nhưng khi đường truyền bị ảnh hưởng, người thợ không thể nói rằng nguyên nhân quá bất ngờ hay vị trí quá khó tìm để chờ đợi. Họ phải lên đường. Đó là nét văn hóa nghề nghiệp được hình thành từ chính những công việc như vậy: trách nhiệm với hệ thống, chủ động trước nguy cơ, không bỏ cuộc trước khó khăn và đặt yêu cầu khôi phục vận hành lên hàng đầu.

Giữa đại ngàn Mường Khương, 76 km cáp quang đang ngày ngày âm thầm truyền đi những tín hiệu mà mắt thường không thể nhìn thấy. Những sợi cáp đi qua Bản Lầu, Mường Khương, Pha Long không chỉ kết nối các thiết bị điện mà còn tham gia vào một tuyến truyền dẫn liên tỉnh quan trọng.

Nhân viên điện lực sử dụng máy hàn cáp chuyên dụng dưới ánh đèn pin xuyên đêm để khôi phục tín hiệu

Để giữ mạch kết nối ấy thông suốt, người thợ phải chăm chút tuyến cáp như chăm một đường dây điện: kiểm tra, theo dõi và xử lý từng khiếm khuyết. Và khi màn hình hiện lên tín hiệu đã trở lại, sau một đêm dài giữa núi rừng, họ lại lặng lẽ thu dọn dụng cụ, trở về. Ngày mai, những cung đường ấy vẫn còn đó. 76 km cáp quang vẫn tiếp tục nằm giữa núi rừng. Và những người thợ điện Mường Khương vẫn tiếp tục công việc của mình – giữ cho những đường truyền vô hình luôn được thông suốt, góp phần giữ cho hệ thống điện vận hành an toàn, ổn định.

Vũ Thắng – CTĐL Lào Cai