Kỹ năng nghề – nền tảng của đổi mới từ thực tiễn

Trong ngành Điện, kỹ năng nghề không chỉ là sự thành thạo chuyên môn mà còn là khả năng nhận diện rủi ro, làm chủ thiết bị, xử lý tình huống và chủ động tìm cách làm tốt hơn. Khi kinh nghiệm được tích lũy cùng tinh thần học hỏi, những vấn đề phát sinh trong công việc có thể trở thành điểm khởi đầu cho các sáng kiến thiết thực.

Tại Công ty Điện lực Lào Cai, tinh thần ấy đang được thể hiện qua phong trào đào tạo, chia sẻ kinh nghiệm, thi đua lao động sáng tạo và cải tiến kỹ thuật. Điều đáng chú ý là sáng kiến không chỉ xuất hiện ở lĩnh vực kỹ thuật, mà ngày càng lan rộng sang chuyển đổi số, quản trị và truyền thông.

Từ kỹ năng hiện trường
Anh Vũ Ngọc Tân, Tổ trưởng Tổ Vệ sinh cách điện, Trung tâm Thí nghiệm điện Lào Cai, là một trong những người thể hiện rõ mối liên hệ giữa kỹ năng nghề và tư duy cải tiến. Có 16 năm gắn bó với ngành Điện, trong đó khoảng 5 năm thực hiện vệ sinh cách điện trên lưới điện đang vận hành, anh luôn đặt yêu cầu an toàn và chính xác lên hàng đầu.

Công việc trên thiết bị, đường dây đang mang điện, có cấp điện áp đến 110kV, đòi hỏi nhân viên Điện lực kiểm soát chặt chẽ từ nhân lực, dụng cụ, phương tiện bảo vệ cá nhân đến điều kiện thời tiết và hiện trường. Theo anh Lê Đức Trung, nhân viên Tổ Vệ sinh cách điện, điều anh Tân thường xuyên nhắc đồng nghiệp là phải đặt an toàn lên trước hết, kiểm tra kỹ từng bước, kể cả những việc tưởng như đơn giản.

Nhân viên Công ty Điện lực Lào Cai thực hiện vệ sinh cách điện bằng nước áp lực cao trên lưới điện đang vận hành, đảm bảo an toàn và liên tục cấp điện

Từ thực tế công việc, anh Tân đã đề xuất các sáng kiến như sử dụng hàm VLOOKUP trong Excel để tính toán phụ tải các pha, hỗ trợ cân pha; cải tiến máy mài cầm tay chạy pin thành máy cưa cầm tay; chế tạo lô quấn dây dùng điều khiển từ xa.

Những sáng kiến ấy cho thấy kỹ năng nghề không dừng ở việc làm đúng quy trình, mà còn là khả năng nhìn ra cách làm hiệu quả hơn từ chính công việc hằng ngày.

Mỗi công việc, một cách làm mới
Từ một cá nhân, tinh thần cải tiến đang trở thành phong trào tại Công ty Điện lực Lào Cai. Số lượng sáng kiến được công nhận cấp Công ty tăng từ 15 sáng kiến năm 2020 lên 26 sáng kiến năm 2025. Riêng năm 2025, Công ty xét duyệt 29 giải pháp, công nhận 26 sáng kiến cấp Công ty; 4 sáng kiến được công nhận cấp Tổng công ty.

Nhóm cán bộ, nhân viên kỹ thuật Công ty Điện lực Lào Cai kiểm tra thực tế khu vực lắp đặt thiết bị Recloser và nguồn năng lượng mặt trời trên lưới điện

Một trong những giải pháp được công nhận cấp Tổng công ty là sáng kiến lắp đặt hệ thống năng lượng mặt trời cấp nguồn 24VDC cho các trạm cắt LBS/Recloser trên lưới điện trung áp. Theo ông Nguyễn Đức Minh, Phó phòng Quản lý đầu tư, đại diện nhóm tác giả, giải pháp giúp đơn giản hóa sơ đồ đấu nối, giảm thiết bị trên lưới và bảo đảm nguồn cấp ổn định, thuận tiện trong thi công.

Cận cảnh tấm pin năng lượng mặt trời được lắp đặt trên cột điện giúp cấp nguồn 24VDC ổn định cho các trạm cắt trung áp

Không chỉ các vị trí kỹ thuật, tinh thần đổi mới còn được đưa vào những lĩnh vực công việc khác. Sáng kiến “Bộ Trợ lý ảo phục vụ công tác truyền thông” được công nhận cấp Tổng công ty năm 2025, cho thấy công nghệ trí tuệ nhân tạo đang từng bước được ứng dụng vào hoạt động chuyên môn, hỗ trợ thay đổi phương thức làm việc và nâng cao hiệu quả công việc.

Những kết quả này phản ánh một xu hướng rõ nét: sáng kiến đang dần trở thành một phần của văn hóa lao động tại Công ty, trong đó mỗi vị trí công việc đều có thể trở thành nơi hình thành những cách làm mới.

Kỹ năng mới cho yêu cầu mới
Cùng với kỹ năng nghề truyền thống, chuyển đổi số đang đặt ra yêu cầu mới đối với đội ngũ người lao động. Kỹ năng sử dụng dữ liệu, công nghệ, tự động hóa và khả năng thích ứng với phương thức làm việc mới ngày càng trở nên cần thiết.

Kỹ sư Bùi Hữu Trọng và nhóm tác giả đã xây dựng công cụ giám sát tự động, cảnh báo trạng thái kết nối của SIM APN, Recloser, LBS và RMU trên lưới điện phân phối. Hệ thống tự động theo dõi, lưu trữ dữ liệu và cảnh báo sự cố, giúp rút ngắn thời gian phát hiện mất kết nối từ hàng giờ xuống chỉ còn vài phút.

Kỹ sư, điều độ viên Công ty Điện lực Lào Cai theo dõi và giám sát vận hành hệ thống điện trên màn hình trung tâm, kịp thời phát hiện và xử lý sự cố

Từ những giải pháp khác nhau, có thể thấy kỹ năng nghề đang được mở rộng cùng yêu cầu của quá trình hiện đại hóa ngành Điện. Đó không chỉ là kỹ năng thao tác an toàn, mà còn là năng lực phân tích, ứng dụng công nghệ, làm việc với dữ liệu và chủ động học hỏi những phương thức mới.

Theo ông Vũ Duy Khương, Phó Giám đốc Công ty Điện lực Lào Cai, sáng kiến cải tiến kỹ thuật là một trong những giải pháp quan trọng giúp Công ty nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn chuyển đổi số và hiện đại hóa ngành Điện.

Việc anh Vũ Ngọc Tân được trao danh hiệu “Người lao động ngành Điện tiêu biểu năm 2026”, cùng những kết quả từ phong trào sáng kiến, là sự ghi nhận đối với tinh thần học hỏi, rèn luyện và sáng tạo của đội ngũ người lao động.

Từ hiện trường đến phòng kỹ thuật, từ vận hành lưới điện đến ứng dụng công nghệ và truyền thông, mỗi công việc đều có thể trở thành môi trường để kỹ năng được rèn luyện và sáng kiến được hình thành. Đó cũng là ý nghĩa thiết thực của Ngày Kỹ năng lao động Việt Nam: đề cao giá trị của người lao động có kỹ năng, thúc đẩy học tập suốt đời và tạo điều kiện để mỗi người không chỉ làm tốt công việc mà còn chủ động đổi mới, thích ứng và tạo thêm giá trị cho doanh nghiệp và xã hội.

Nguyễn Hiền – CTĐL Lào Cai