Số hóa vận hành, nâng chất lượng cung cấp điện tại Lào Cai

Có những thay đổi trong ngành Điện không dễ nhận thấy bằng mắt thường. Đó có thể là một thiết bị đóng cắt được điều khiển từ xa thay vì phải thao tác trực tiếp; một đường dây được kiểm tra bằng UAV; một hồ sơ được xử lý hoàn toàn trên môi trường số. Nhưng khi những thay đổi ấy được kết nối thành một hệ thống, chúng đang làm thay đổi cách doanh nghiệp điện lực vận hành, quản trị và phục vụ khách hàng.

Tại Công ty Điện lực Lào Cai (CTĐL Lào Cai), chuyển đổi số đang được đặt trong chính dòng chảy sản xuất kinh doanh. Từ tự động hóa lưới điện, quản lý dữ liệu kỹ thuật đến số hóa quy trình quản trị và dịch vụ khách hàng, công nghệ đang trở thành công cụ giúp vận hành hệ thống điện chủ động hơn, kiểm soát tổn thất tốt hơn và nâng cao chất lượng cung cấp điện.

Các kỹ sư, điều độ viên vận hành, giám sát hệ thống điện toàn tỉnh từ xa tại Trung tâm Điều khiển Công ty Điện lực Lào Cai

Định hướng này cũng phù hợp với tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, trong đó xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng để đổi mới phương thức quản trị, phát triển lực lượng sản xuất hiện đại. Với ngành Điện, quá trình ấy đang được cụ thể hóa từ chính những thiết bị, dữ liệu và quy trình gắn với hoạt động SXKD hằng ngày.

Khi lưới điện được kết nối bằng dữ liệu

Một trong những dấu ấn rõ nét nhất của chuyển đổi số tại CTĐL Lào Cai là quá trình tự động hóa vận hành lưới điện. Đến nay, 902/902 thiết bị đóng cắt trên lưới điện đã được kết nối với Trung tâm Điều khiển, đạt 100%. Việc điều khiển, giám sát từ xa giúp giảm thời gian thao tác, hạn chế việc di chuyển trực tiếp đến hiện trường và nâng cao khả năng xử lý khi chế độ vận hành thay đổi hoặc xảy ra sự cố.

Nhân viên sử dụng thiết bị đo phóng điện cục bộ để kiểm tra, đánh giá an toàn vận hành tại trạm biến áp 110kV

Cùng với thiết bị, dữ liệu đang trở thành một nguồn lực mới trong quản lý kỹ thuật. UAV từng bước được đưa vào kiểm tra đường dây, hỗ trợ thu thập hình ảnh và thông tin hiện trường nhanh hơn, tạo cơ sở để chuyển từ cách kiểm tra chủ yếu dựa vào quan sát trực tiếp sang quản lý trên nền dữ liệu.

Đây cũng là hướng đi được lãnh đạo Công ty đặc biệt quan tâm. Ông Nguyễn Anh Tuấn, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Công ty, nhấn mạnh yêu cầu phải “nắm tập trung” dữ liệu kiểm tra đường dây, trên cơ sở kiện toàn Trung tâm Thí nghiệm điện và tổ chức lực lượng phù hợp tại hai khu vực Bắc – Nam. Cùng với đó, Phòng CNTT&CĐS được giao quản lý hạ tầng dữ liệu, bảo đảm dữ liệu được chuẩn hóa, thống nhất và sẵn sàng phục vụ khai thác.

Điểm đáng chú ý không chỉ là đưa thêm thiết bị công nghệ vào công tác kiểm tra, mà là cách CTĐL Lào Cai đang từng bước hình thành quy trình quản lý dữ liệu từ hiện trường đến trung tâm. Thiết bị thu thập dữ liệu, dữ liệu được tập trung và chuẩn hóa, sau đó trở thành cơ sở phục vụ theo dõi, phân tích và quản lý kỹ thuật.

Sử dụng thiết bị bay không người lái (UAV) kiểm tra, thu thập dữ liệu hình ảnh lưới điện truyền tải, từng bước chuyển từ kiểm tra truyền thống sang quản lý dựa trên dữ liệu số

Ông Phạm Thành Trung, Trưởng phòng CNTT&CĐS, cho rằng khi dữ liệu từ các hoạt động kiểm tra, vận hành được chuẩn hóa và quản lý tập trung, giá trị của công nghệ không còn dừng ở việc hỗ trợ một công việc cụ thể mà có thể tạo thành nguồn thông tin dùng chung cho nhiều khâu quản lý. Đây cũng là cơ sở để từng bước nâng cao khả năng phân tích, khai thác dữ liệu và hỗ trợ ra quyết định trong vận hành hệ thống điện.

Công nghệ đi vào SXKD, hiệu quả hiện lên từ vận hành

Hiệu quả của quá trình số hóa cuối cùng phải được nhìn thấy trong hoạt động sản xuất kinh doanh. Tại CTĐL Lào Cai, trong quý III/2026, sản lượng điện thương phẩm đạt 1.229,79 triệu kWh, tăng 4,68% so với cùng kỳ năm trước và tăng 1,18% so với quý II/2026; lũy kế 9 tháng đạt 69,65% kế hoạch năm.

Cùng với tăng trưởng sản lượng, công tác giảm tổn thất điện năng tiếp tục đạt kết quả tích cực. Quý III/2026, tỷ lệ tổn thất điện năng được kiểm soát ở mức 2,61%; lũy kế 9 tháng đạt 2,87%, thực hiện tốt hơn 0,42% so với kế hoạch được giao. Kết quả này gắn với việc tăng cường quản lý kỹ thuật, giám sát vận hành và kiểm soát tổn thất trên lưới điện.

Tự động hóa cũng đang làm thay đổi phương thức vận hành. Việc điều khiển từ xa tại các trạm biến áp 110kV, cùng với thay thế các thiết bị đóng cắt cũ, giúp giảm yêu cầu thao tác trực tiếp tại hiện trường, đồng thời nâng cao khả năng giám sát và xử lý tình huống.

Ở phía đầu tư, trong 9 tháng, Công ty đã hoàn thành các chỉ tiêu đầu tư xây dựng được giao; 31 dự án được phê duyệt, 40 dự án khởi công và 48 dự án đóng điện, đạt 100% kế hoạch. Nhiều dự án tập trung vào chống quá tải, giảm tổn thất, nâng cao độ tin cậy cung cấp điện, triển khai MDMS, DMS và nâng cấp các tuyến cáp quang phục vụ vận hành.

Chuyển đổi số cũng đi sâu vào công tác quản trị nội bộ. 100% văn bản phát hành được ký số, 100% hồ sơ công việc được xử lý trên D-Office. Riêng tháng 8/2026, hệ thống ghi nhận 2.497 nhiệm vụ, trong đó 99,6% hoàn thành đúng hạn; 213 hồ sơ lưu trữ điện tử được tiếp nhận trên D-Office. Ở lĩnh vực tài chính – kế toán, các nghiệp vụ tiếp tục được số hóa trên Portal và phân hệ quản lý ERP. Hạ tầng công nghệ thông tin được giám sát thường xuyên qua Kaspersky Security Center và SOC, đồng thời nâng cấp các giải pháp bảo đảm an toàn thông tin.

Với CTĐL Lào Cai, số hóa vì thế không phải một lớp công nghệ đứng bên ngoài SXKD. Nó đang đi vào từng khâu của chuỗi vận hành, từ thiết bị, đầu tư, quản lý kỹ thuật đến điều hành và kiểm soát công việc. Cùng với đó, yêu cầu về an toàn thông tin ngày càng được đặt cao hơn. Ông Nguyễn Anh Tuấn nhấn mạnh việc tăng cường an toàn thông tin, nâng cao văn hóa an ninh mạng và áp dụng chế tài xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm.

Từ hệ thống số đến trải nghiệm khách hàng

Nếu tự động hóa và dữ liệu giúp doanh nghiệp vận hành hệ thống điện hiệu quả hơn, thì đích đến cuối cùng vẫn là chất lượng phục vụ khách hàng.

CTĐL Lào Cai hiện quản lý 494.238 khách hàng, trong đó 438.351 khách hàng sinh hoạt và 55.887 khách hàng ngoài sinh hoạt. Trong quý III/2026, 100% yêu cầu dịch vụ điện được tiếp nhận qua các kênh số; tỷ lệ thanh toán không dùng tiền mặt và sử dụng hóa đơn điện tử đạt 100%. Thời gian tiếp cận điện năng bình quân ở mức 3,48 ngày, với 100% yêu cầu được giải quyết trong thời gian cam kết.

Đến nay, toàn Công ty đã liên kết 107.788/494.238 khách hàng với App EVN CSKH, đạt gần 22% tổng số khách hàng. Dẫn đầu là Điện lực Bắc Hà, với 10.610/22.627 khách hàng liên kết, đạt 46,89%; tiếp đến là Điện lực Sa Pa, với 8.113/18.791 khách hàng, đạt 43,17%. Đánh giá Bắc Hà là đơn vị triển khai tốt nội dung này, ông Nguyễn Anh Tuấn, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Công ty, yêu cầu các đơn vị chủ động hơn, triển khai đồng đều hơn và xây dựng kế hoạch sát thực tế để không bị động trước các nhiệm vụ chuyển đổi số.

Nhân viên Điện lực Bắc Hà hướng dẫn người dân trải nghiệm các tiện ích số trên điện thoại thông minh, góp phần đưa các dịch vụ điện trực tuyến đến gần hơn với khách hàng vùng cao

Cùng với việc hướng dẫn khách hàng cài đặt, đăng nhập và sử dụng App EVN CSKH, CTĐL Lào Cai cũng tuyên truyền Tổng đài chăm sóc khách hàng EVN 1558, được đưa vào hoạt động trên toàn quốc từ ngày 15/8/2026, tạo thêm một đầu mối thống nhất để khách hàng liên hệ khi cần hỗ trợ.

Nhân viên Công ty Điện lực Lào Cai ứng dụng công nghệ sửa chữa điện nóng (Hotline), giúp bảo dưỡng, sửa chữa lưới điện mà không gây gián đoạn cung cấp điện cho khách hàng

Từ thiết bị đóng cắt được điều khiển từ xa, dữ liệu đường dây được quản lý tập trung đến hồ sơ được xử lý trên D-Office và khách hàng thực hiện dịch vụ trên nền tảng số, chuyển đổi số đang từng bước trở thành một phần của hoạt động SXKD tại CTĐL Lào Cai. Công nghệ hỗ trợ vận hành, dữ liệu nâng cao năng lực quản trị và chất lượng phục vụ khách hàng là nơi hiệu quả ấy được nhìn thấy rõ nhất.

Thu Hiền, Minh Tuân – CTĐL Lào Cai