Xí nghiệp Tư vấn (Công ty Dịch vụ Điện lực miền Bắc) ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào thực tiễn, lan tỏa đổi mới sáng tạo trong NPSC

Từ hỗ trợ quản lý, xử lý tài liệu đến khảo sát số, thiết kế 3D/BIM, tự động hóa tính toán kỹ thuật và phát triển phần mềm, trí tuệ nhân tạo (AI) cùng các công cụ số đang được Xí nghiệp Tư vấn (XN Tư vấn) - Công ty Dịch vụ Điện lực miền Bắc (NPSC) đưa vào nhiều công việc thực tế, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng tư vấn thiết kế và mở ra khả năng nhân rộng trong NPSC.

Từ nhu cầu thực tế đến những ứng dụng cụ thể

Trong quá trình chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo, XN Tư vấn xác định việc ứng dụng công nghệ cần xuất phát từ những bài toán cụ thể trong hoạt động sản xuất kinh doanh, thay vì chạy theo công nghệ hoặc triển khai các giải pháp quy mô lớn ngay từ đầu.

Từ những công việc thường xuyên như soạn thảo, tổng hợp báo cáo, xử lý tài liệu đến các bài toán chuyên sâu về khảo sát, thiết kế và tính toán kỹ thuật, AI và các công cụ số đang từng bước trở thành phương tiện hỗ trợ cán bộ, kỹ sư nâng cao hiệu quả công việc.

Ông Phạm Tuấn Nam - Giám đốc Xí nghiệp Tư vấn, Công ty Dịch vụ Điện lực miền Bắc kiểm tra, rà soát tiến độ công việc.

Trong công tác quản lý, AI được khai thác để hỗ trợ soạn thảo, rà soát, chuẩn hóa báo cáo và quy trình; tóm tắt, phân nhóm tài liệu; xây dựng kế hoạch; chuẩn bị thông tin phục vụ các cuộc họp và hỗ trợ phân công nhiệm vụ. Đối với những công việc có khối lượng tài liệu lớn hoặc nhiều thao tác lặp lại, việc ứng dụng AI giúp rút ngắn thời gian tổng hợp, xử lý thông tin, tạo điều kiện để cán bộ tập trung hơn vào các nội dung cần phân tích, đánh giá và ra quyết định.

Điểm xuyên suốt trong cách tiếp cận của XN Tư vấn là công nghệ đóng vai trò hỗ trợ, con người kiểm soát và chịu trách nhiệm đối với kết quả cuối cùng.

Từng bước số hóa hoạt động tư vấn thiết kế

Không chỉ ứng dụng AI trong công tác quản lý, XN Tư vấn đang từng bước kết hợp AI với công nghệ khảo sát số, thiết kế 3D, mô hình thông tin công trình (BIM) và các phần mềm chuyên ngành nhằm nâng cao chất lượng hoạt động tư vấn thiết kế.

Trong lĩnh vực khảo sát, dữ liệu từ thiết bị bay không người lái (UAV), hình ảnh hiện trường và mô hình địa hình tạo nền tảng cho quá trình số hóa dữ liệu đầu vào. Trên cơ sở đó, AI được nghiên cứu theo hướng hỗ trợ phân loại, tổng hợp dữ liệu; nhận diện thông tin trong hồ sơ khảo sát; kiểm tra dữ liệu đầu vào, phát hiện những trường thông tin còn thiếu hoặc bất thường trước khi chuyển sang các bước thiết kế tiếp theo. Cách làm này góp phần nâng cao chất lượng dữ liệu và từng bước hình thành quy trình khảo sát số đồng bộ hơn.

Trong thiết kế 3D và BIM, các công cụ số hỗ trợ kỹ sư trực quan hóa mô hình công trình, phối hợp dữ liệu giữa các bộ môn, kiểm tra giao cắt, xung đột không gian, đồng thời hỗ trợ trình bày và so sánh các phương án trên môi trường số. Thay vì chỉ đánh giá thông qua các bản vẽ riêng lẻ, kỹ sư có thêm công cụ để nhìn nhận tổng thể công trình trước khi lựa chọn giải pháp thiết kế phù hợp. Qua đó, những bất hợp lý có thể được phát hiện sớm, góp phần giảm thời gian chỉnh sửa và nâng cao chất lượng hồ sơ.

Video giới thiệu một số ứng dụng AI, công nghệ số đang được triển khai tại Xí nghiệp Tư vấn và định hướng lan tỏa trong NPSC.

Một hướng ứng dụng có giá trị thực tiễn rõ nét tại XN Tư vấn là tự động hóa các bài toán tính toán kỹ thuật vốn phụ thuộc nhiều vào bảng tính và thao tác thủ công. Dữ liệu về tải trọng, địa chất, hình học, vật liệu và các thông số liên quan được chuẩn hóa theo từng nhóm trước khi đưa vào hệ thống tính toán. Phần mềm thực hiện các phép tính, đối chiếu điều kiện và xuất kết quả; kỹ sư chịu trách nhiệm kiểm tra, đánh giá trước khi sử dụng trong hồ sơ thiết kế.

AI đồng thời mở thêm hướng tiếp cận trong quá trình phát triển các công cụ này. Bên cạnh việc sử dụng phần mềm chuyên ngành có sẵn, đội ngũ kỹ thuật có thể khai thác AI để hỗ trợ lập trình, kiểm tra mã nguồn, phát hiện lỗi, phân tích yêu cầu và chuyển hóa tri thức chuyên môn thành các chức năng của phần mềm. Qua đó, phạm vi ứng dụng AI được mở rộng từ xử lý văn bản, thông tin sang hỗ trợ hình thành các công cụ phục vụ trực tiếp công việc chuyên môn.

Công nghệ hỗ trợ, kỹ sư kiểm soát

Việc ứng dụng AI tại XN Tư vấn hướng đến ba mục tiêu chính: rút ngắn thời gian xử lý, nâng cao chất lượng sản phẩm và khai thác hiệu quả hơn nguồn tri thức của đơn vị. Tuy nhiên, AI không thay thế vai trò của cán bộ, kỹ sư trong hoạt động chuyên môn. Đối với các công việc kỹ thuật, kết quả do AI hoặc phần mềm hỗ trợ phải được kiểm tra, đối chiếu trước khi đưa vào sử dụng. Quá trình triển khai đồng thời phải gắn với yêu cầu bảo mật dữ liệu, an toàn thông tin và trách nhiệm chuyên môn của từng cá nhân, đơn vị.

Cán bộ Xí nghiệp Tư vấn ứng dụng AI và các công cụ phần mềm hỗ trợ công tác tư vấn thiết kế.

Nguyên tắc này giúp công nghệ thực sự trở thành công cụ nâng cao năng lực con người, hạn chế nguy cơ phụ thuộc vào các kết quả do hệ thống tự động cung cấp.

Từ Xí nghiệp Tư vấn đến khả năng lan tỏa trong NPSC

Thực tiễn bước đầu tại XN Tư vấn cho thấy, ứng dụng AI không nhất thiết phải bắt đầu từ một dự án quy mô lớn. Một công việc mất nhiều thời gian tổng hợp, một quy trình có nhiều thao tác lặp lại hay một bài toán kỹ thuật phụ thuộc nhiều vào bảng tính đều có thể trở thành điểm khởi đầu phù hợp.

Điều quan trọng là lựa chọn đúng bài toán, chuẩn hóa dữ liệu, bảo đảm an toàn thông tin, xây dựng quy trình kiểm soát và kiểm chứng hiệu quả trước khi mở rộng ứng dụng.

Từ cách tiếp cận đó, kinh nghiệm của XN Tư vấn có thể được nghiên cứu, vận dụng vào nhiều lĩnh vực phù hợp trong NPSC. Mỗi lĩnh vực có đặc thù dữ liệu, yêu cầu chuyên môn và quy trình riêng. Vì vậy, AI chỉ thực sự tạo ra giá trị khi được kết hợp với dữ liệu phù hợp, quy trình rõ ràng và kinh nghiệm chuyên môn của con người. 

Trong thời gian tới, Xí nghiệp Tư vấn tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện các ứng dụng phù hợp với thực tiễn. Những kết quả bước đầu không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh của đơn vị mà còn tạo tiền đề lan tỏa những cách làm phù hợp trong Công ty Dịch vụ Điện lực miền Bắc, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ kỹ thuật và năng lực cạnh tranh của NPSC.

Xí nghiệp Tư vấn (Công ty Dịch vụ Điện lực miền Bắc)